.jpg)
Với Việt Nam, yêu cầu phát triển công nghệ chiến lược không chỉ là lựa chọn mang tính dài hạn, mà đã trở thành nhiệm vụ cấp bách, gắn trực tiếp với mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và bảo đảm an ninh quốc gia trong tình hình mới. Những chỉ đạo mới đây của Tổng Bí thư Tô Lâm đã làm rõ hơn tư duy, cách tiếp cận và yêu cầu hành động đối với lĩnh vực then chốt này.
Công nghệ chiến lược - nền tảng cho đột phá phát triển quốc gia
Trong kỷ nguyên kinh tế số, công nghệ ngày càng trở thành yếu tố cốt lõi quyết định năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, phát triển công nghệ chiến lược không chỉ nhằm theo kịp xu thế toàn cầu, mà quan trọng hơn là tạo dựng nền tảng cho một mô hình tăng trưởng mới, dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng cao.
Định hướng này cũng nhất quán với tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, trong đó nhấn mạnh yêu cầu tạo đột phá về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, coi đây là động lực chủ yếu để nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Phát triển công nghệ chiến lược vì vậy không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành khoa học và công nghệ, mà là yêu cầu xuyên suốt trong tiến trình phát triển đất nước.
Công nghệ chiến lược có vai trò đặc biệt ở nhiều phương diện. Thứ nhất, trực tiếp nâng cao năng suất lao động, tối ưu hóa quản trị và thúc đẩy chuyển đổi số trong mọi lĩnh vực của nền kinh tế. Thứ hai, tạo điều kiện hình thành các ngành công nghiệp mới, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Thứ ba, bảo đảm năng lực tự chủ về công nghệ trong các lĩnh vực then chốt, nhất là những lĩnh vực liên quan đến an ninh, quốc phòng và chủ quyền số.
Nhận thức rõ vai trò đó, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2815/QĐ-TTg ngày 28/12/2025 Phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay. Quyết định số 2815/QĐ-TTg xác định danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược cùng 35 sản phẩm công nghệ chiến lược cần ưu tiên phát triển trong thời gian tới. Danh mục này bao quát nhiều lĩnh vực then chốt, gồm: trí tuệ nhân tạo, bản sao số, thực tế ảo/thực tế tăng cường; điện toán đám mây, lượng tử, dữ liệu lớn; Blockchain; mạng di động thế hệ sau (5G/6G); robot và tự động hóa; chip bán dẫn; y - sinh học tiên tiến; năng lượng, vật liệu tiên tiến; an ninh mạng; hàng không, vũ trụ. Điểm chung của các công nghệ này là tính nền tảng, khả năng lan tỏa rộng và tác động trực tiếp đến nhiều ngành, lĩnh vực của nền kinh tế.
Trên cơ sở Quyết định số 2815/QĐ-TTg, Chương trình phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia đang được Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẩn trương triển khai, với cách tiếp cận mới: kết hợp cả hai chiều “từ trên xuống” và “từ dưới lên”.
Theo đó, bên cạnh việc tiếp nhận đề xuất từ các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, chương trình còn xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của Nhà nước, địa phương và doanh nghiệp lớn để đặt hàng các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể. Cách làm này nhằm bảo đảm các sản phẩm công nghệ không chỉ dừng lại ở ý tưởng, mà phải giải quyết trực tiếp các “bài toán” của nền kinh tế và đời sống xã hội.
Trong giai đoạn đầu, chương trình tập trung triển khai một số sản phẩm công nghệ có khả năng tạo tác động nhanh, như mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo, camera AI xử lý tại biên, robot tự hành, hệ thống mạng 5G, nền tảng blockchain và thiết bị bay không người lái. Đây đều là những lĩnh vực có điều kiện để từng bước làm chủ công nghệ lõi, đồng thời mở ra khả năng thương mại hóa và xuất khẩu trong tương lai.
Có thể thấy, từ việc xác lập danh mục đến tổ chức triển khai chương trình, Việt Nam đang từng bước định hình một hệ thống chính sách tương đối đồng bộ cho phát triển công nghệ chiến lược. Tuy nhiên, để các định hướng này đi vào thực tiễn và tạo ra kết quả cụ thể, vai trò chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện có ý nghĩa quyết định.
