Trong bối cảnh thương mại toàn cầu chịu nhiều tác động từ căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, việc củng cố và mở rộng các thị trường có mức độ ổn định cao như Australia càng trở nên quan trọng đối với ngành tôm Việt Nam.
Việt Nam giữ vị thế nhà cung cấp tôm lớn nhất cho Australia
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (Vasep) giai đoạn 2021- 2025, xuất khẩu tôm Việt Nam sang Australia nhìn chung duy trì xu hướng tăng, dù có những biến động nhất định theo chu kỳ thị trường. Năm 2021, kim ngạch đạt khoảng 188 triệu USD. Sang năm 2022, xuất khẩu tăng mạnh lên 271,6 triệu USD, nhờ nhu cầu phục hồi sau đại dịch COVID-19 và lợi thế thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do như Hiệp định CPTPP, Hiệp định AANZFTA và Hiệp định RCEP.
Đến năm 2023, kim ngạch giảm xuống khoảng 233 triệu USD do lạm phát toàn cầu và nhu cầu tiêu dùng thủy sản chậm lại tại nhiều thị trường. Tuy nhiên, giai đoạn 2024–2025 ghi nhận sự phục hồi trở lại, với kim ngạch đạt 254,3 triệu USD năm 2025, cho thấy nhu cầu thị trường Australia đang dần ổn định.
Australia hiện là một trong 5 thị trường nhập khẩu tôm lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 7–8% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm của cả nước.
Xu hướng tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong những tháng đầu năm 2026. 2 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm Việt Nam sang Australia đạt 35,3 triệu USD, tăng 2% so với cùng kỳ năm 2025.
Theo số liệu thương mại quốc tế, Australia có nhu cầu nhập khẩu tôm khá lớn do nguồn cung trong nước hạn chế. Tổng kim ngạch nhập khẩu tôm của nước này dao động từ 317 triệu USD năm 2021 lên 360,5 triệu USD năm 2025, với sự biến động nhất định do chu kỳ tiêu dùng và tồn kho.
Vasep cho biết, trong cơ cấu nguồn cung, Việt Nam là nhà xuất khẩu tôm lớn nhất cho Australia, chiếm khoảng 65–70% tổng giá trị nhập khẩu của thị trường này.
Ảnh minh họaCác đối thủ cạnh tranh như Thái Lan, Trung Quốc, Malaysia hay Indonesia đều có kim ngạch nhỏ hơn đáng kể. Thái Lan thường đứng thứ hai với khoảng 45–57 triệu USD mỗi năm, chủ yếu là tôm chế biến, trong khi Trung Quốc và Malaysia chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ hơn.
Sự phụ thuộc tương đối lớn của Australia vào nguồn cung từ Việt Nam phản ánh lợi thế cạnh tranh của ngành tôm Việt Nam, đặc biệt trong phân khúc sản phẩm chế biến và giá trị gia tăng.
Australia là thị trường có thu nhập bình quân đầu người cao và xu hướng tiêu dùng thực phẩm lành mạnh. Thủy sản nói chung và tôm nói riêng được xem là nguồn protein tốt cho sức khỏe, do đó nhu cầu tiêu thụ khá ổn định.
Mặc dù dân số Australia chỉ khoảng 25–26 triệu người, mức tiêu thụ tôm bình quân đạt khoảng 1,5 kg/người/năm, tạo ra nhu cầu nhập khẩu đáng kể. Người tiêu dùng tại đây ngày càng ưa chuộng các sản phẩm tôm tiện lợi và có giá trị gia tăng như tôm chín, tôm tẩm bột hoặc các sản phẩm ready-to-cook phù hợp với hệ thống bán lẻ hiện đại và kênh dịch vụ ăn uống.
Trong cơ cấu sản phẩm xuất khẩu, tôm chân trắng chiếm ưu thế tuyệt đối, đóng góp khoảng 93–96% tổng kim ngạch xuất khẩu sang Australia.
Các sản phẩm như tôm lột vỏ (PD/PDTO), tôm chín (Cooked-RTE) hay tôm tẩm bột đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn, phản ánh xu hướng tiêu dùng sản phẩm tiện lợi tại thị trường này.
Cơ hội thúc đẩy thị trường Australia
Một đặc điểm đáng chú ý của thị trường Australia là hệ thống kiểm dịch và an toàn sinh học rất nghiêm ngặt. Các sản phẩm tôm nhập khẩu phải đáp ứng các quy định chặt chẽ về kiểm soát dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm theo quy định của cơ quan kiểm dịch Australia.
Mặc dù các quy định này tạo ra rào cản kỹ thuật nhất định, nhưng đồng thời cũng giúp bảo vệ thị trường khỏi sự cạnh tranh từ những nguồn cung không đáp ứng tiêu chuẩn cao. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam đã quen với hệ thống tiêu chuẩn quốc tế, đây lại là lợi thế để duy trì vị thế trên thị trường.
Xung đột Trung Đông kéo dài đang làm tăng rủi ro vận tải qua các tuyến như Bab‑el‑Mandeb và Hormuz, khiến tàu phải đi vòng xa hơn, dẫn đến chi phí vận tải, phí logistics và xăng dầu tăng, đồng thời kéo dài thời gian giao hàng. Các tuyến xuất khẩu sang Mỹ và EU cũng chịu tác động, ảnh hưởng đến giá thành và kế hoạch xuất nhập khẩu. Trong bối cảnh này, việc mở rộng các thị trường có tính ổn định cao như Australia càng trở nên quan trọng đối với ngành tôm Việt Nam.
Vasep cho rằng, với lợi thế là nhà cung cấp tôm lớn nhất cho Australia, ngành tôm Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng thị phần tại thị trường này, đặc biệt trong phân khúc sản phẩm chế biến sâu và giá trị gia tăng.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng biến động, việc củng cố các thị trường ổn định như Australia, đồng thời đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, sẽ là yếu tố quan trọng giúp ngành tôm Việt Nam duy trì tăng trưởng và giảm thiểu rủi ro từ những biến động địa chính trị trên thế giới.
Nguồn trích dẫn
Bài viết được trích dẫn từ:
- Nguồn: Báo thuongtruong
- Cre: Anh Đào
Để xem chi tiết bài viết gốc, vui lòng truy cập vào liên kết bên dưới...
