Đông trùng hạ thảo là một chi nấm ký sinh, phát triển trên cơ thể ấu trùng của côn trùng. Khi nấm ký sinh tấn công vật chủ, chúng thay thế mô của ấu trùng và mọc lên những thân dài, mảnh bên ngoài cơ thể. Sau khi thu hái, phần còn lại của côn trùng cùng nấm được phơi khô và sử dụng trong y học cổ truyền Trung Quốc nhiều thế kỷ để điều trị mệt mỏi, cơ thể suy nhược, hỗ trợ chức năng thận và cải thiện ham muốn tình dục. Ngày nay, các sản phẩm bổ sung từ đông trùng hạ thảo ngày càng phổ biến nhờ những lợi ích tiềm năng cho sức khỏe.
Lợi ích của đông trùng hạ thảo
Tăng hiệu suất tập thể dục
Đông trùng hạ thảo có khả năng tăng sản xuất ATP – phân tử cung cấp năng lượng cho cơ bắp, giúp cơ thể sử dụng oxy hiệu quả hơn trong quá trình tập luyện.
- Một nghiên cứu trên 30 người lớn tuổi khỏe mạnh sử dụng 3 g đông trùng hạ thảo CS-4 mỗi ngày trong 6 tuần cho thấy VO2 tối đa tăng 7%, trong khi nhóm dùng giả dược không thay đổi.
- Nghiên cứu khác với 20 người sử dụng 1 g CS-4 trong 12 tuần cho thấy hiệu suất tập thể dục được cải thiện, dù VO2 tối đa không thay đổi.
- Một thử nghiệm ở người trẻ tuổi sử dụng hỗn hợp nấm ký sinh có đông trùng hạ thảo trong 3 tuần ghi nhận VO2 tối đa tăng 11%.
Tuy nhiên, hiện tại chưa có bằng chứng cho thấy đông trùng hạ thảo cải thiện hiệu suất tập luyện ở các vận động viên được đào tạo chuyên nghiệp.
Tính chất chống lão hóa
Người cao tuổi thường dùng đông trùng hạ thảo để giảm mệt mỏi, tăng sức mạnh và ham muốn.
- Hàm lượng chất chống oxy hóa trong đông trùng hạ thảo có thể giúp trung hòa các gốc tự do, góp phần giảm tổn thương tế bào, cải thiện trí nhớ và chức năng sinh lý.
- Nghiên cứu trên ruồi giấm cho thấy đông trùng hạ thảo có thể kéo dài tuổi thọ, củng cố khả năng chống lão hóa.
Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khoa học chắc chắn về tác dụng chống lão hóa ở người.
Tác dụng chống khối u tiềm năng
Đông trùng hạ thảo đã được chứng minh có khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư trong ống nghiệm, bao gồm ung thư phổi, ruột kết, da và gan.
- Trên chuột, đông trùng hạ thảo cho thấy tác dụng chống ung thư hạch, ung thư hắc tố và ung thư phổi.
- Có thể giảm tác dụng phụ của hóa trị, như giảm bạch cầu, giúp cơ thể chống lại nguy cơ nhiễm trùng.
Cần lưu ý: tất cả nghiên cứu này chủ yếu thực hiện trên động vật và ống nghiệm, chưa có bằng chứng chắc chắn ở người.
Quản lý bệnh tiểu đường loại 2
Đông trùng hạ thảo có khả năng giúp cân bằng lượng đường trong máu bằng cách mô phỏng hoạt động của insulin.
- Nghiên cứu trên chuột mắc bệnh tiểu đường cho thấy giảm lượng đường trong máu.
- Một số bằng chứng gợi ý đông trùng hạ thảo có thể bảo vệ chức năng thận, tuy nhiên chất lượng nghiên cứu còn thấp và chưa đủ cơ sở để kết luận ở người.
Lợi ích tiềm năng cho sức khỏe tim mạch
Đông trùng hạ thảo được sử dụng ở Trung Quốc để điều trị chứng loạn nhịp tim.
- Có thể giúp giảm chấn thương tim ở bệnh nhân thận mãn tính và tác động tích cực đến hàm lượng cholesterol LDL và triglyceride.
Hiện vẫn chưa đủ bằng chứng để khẳng định hiệu quả của đông trùng hạ thảo đối với tim mạch ở người.
Khả năng chống viêm
Đông trùng hạ thảo có thể ức chế các protein gây phản ứng viêm, giúp giảm viêm ở một số mô.
- Trên chuột, đông trùng hạ thảo đã chứng minh khả năng giảm viêm đường hô hấp và viêm da khi bôi tại chỗ.
Tuy nhiên, đặc tính chống viêm này vẫn chưa được xác nhận trên người.
Uống bổ sung đông trùng hạ thảo
Phần lớn các nghiên cứu và người dùng bổ sung đông trùng hạ thảo CS-4 với liều lượng thường dùng trong nghiên cứu trên người là 1.000–3.000 mg mỗi ngày. Trong phạm vi này, chưa ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng và đã cho thấy một số lợi ích sức khỏe nhất định, bao gồm hỗ trợ tim mạch, chống viêm, cải thiện khả năng tập thể dục, và tiềm năng chống lão hóa, tiểu đường và ung thư.
Tác dụng phụ và tính an toàn
Hiện tại, chưa có nghiên cứu dài hạn chính thức đánh giá tính an toàn của đông trùng hạ thảo trên người. Tuy nhiên:
- Lịch sử sử dụng lâu dài trong y học cổ truyền Trung Quốc cho thấy đông trùng hạ thảo không độc hại.
- Chính phủ Trung Quốc đã phê duyệt Cordyceps CS-4 để sử dụng trong bệnh viện và công nhận đây là một loại thuốc tự nhiên an toàn.
Các nghiên cứu trên động vật và trong phòng thí nghiệm cho thấy đông trùng hạ thảo có tiềm năng:
- Cải thiện sức khỏe tim mạch
- Chống viêm
- Hỗ trợ chống ung thư và tiểu đường
- Tiềm năng chống lão hóa
Ngoài ra, một số nghiên cứu trên người cho thấy đông trùng hạ thảo có thể tăng cường sử dụng năng lượng và oxy trong quá trình tập thể dục, giúp cải thiện hiệu suất thể chất.
