Giữa không gian núi non trầm mặc của Bình San – Hà Tiên, Khu di tích Lăng Mạc Cửu hiện lên như một biểu tượng lịch sử – tâm linh đặc biệt, nơi lưu giữ ký ức về vị Tổng trấn Hà Tiên đã đặt nền móng cho vùng đất cực Tây Nam của Tổ quốc.
Không chỉ là nơi an nghỉ của dòng họ Mạc, quần thể này còn phản ánh lòng tri ân sâu sắc của người Hà Tiên dành cho Mạc Cửu – người khai phá, quy tụ dân cư và biến vùng đất hoang sơ thành trung tâm giao thương sầm uất hơn 300 năm trước.
Mạc Cửu và hành trình khai mở Hà Tiên
Theo sử liệu, Mạc Cửu (1655-1735) là người gốc Trung Quốc, vì thời cuộc nên đã đưa gia đình đến Việt Nam rồi xuôi về phương Nam lập nghiệp. Năm 1680 ông đến xứ Hà Tiên và nhận thấy cơ hội phát triển kinh tế nên đã dừng chân tại nơi này. Nhờ có tài kinh doanh và khả năng lãnh đạo, ông đã từng bước gầy dựng cơ sở và thu hút người dân gần xa theo về đây lập nghiệp.
Nhận thấy Nhà Nguyễn khi đó đang thực hiện công cuộc mở mang lãnh thổ về phương Nam nên Mạc Cửu đã chủ động dâng vùng đất này cho Nhà Nguyễn vào năm 1708. Nhờ vậy, ông được chúa Nguyễn Phúc Chu phong ông làm “Tổng trấn Hà Tiên” và tiếp tục để ông quyền quản lý vùng đất này, duy trì tục lệ cha truyền con nối sau này. Trải qua 7 đời dòng họ Mạc nắm quyền cai quản đã biến xứ Hà Tiên hoang sơ thành một trong những địa điểm giao thương sầm uất trong khu vực.
Sau khi Mạc Cửu mất, người con trai trưởng là Mạc Thiên Tích xây dựng lăng mộ dưới chân núi Bình San trong thời gian 4 năm (1735 - 1739), là nơi an táng Mạc Cửu và những người thân tộc của dòng họ Mạc sau này.
Kiến trúc và cảnh quan Lăng Mạc Cửu
Lăng Mạc Cửu được xây dựng theo lối kiến trúc ba gian, với cổng tam quan phía trước, vào trong là tiểu đình rồi đến khu đền thờ chính. Khu đền thờ chính có mái ngói lợp âm – dương mang kiến trúc xưa rất bền theo năm tháng.
Ngày nay, di tích lăng Mạc Cửu thuộc quần thể Khu di tích lịch sử - văn hoá núi Bình San, được công nhận là khu danh thắng Quốc gia từ năm 1989.
Khu đền thờ dòng họ Mạc và giá trị lịch sử
Khu di tích lăng Mạc Cửu được chia thành hai phần, phần đền thờ dòng họ Mạc và phần lăng mộ. Khu di tích ngoài việc mang giá trị lịch sử thì còn là một công trình mang giá trị nghệ thuật cao bởi cách xây dựng trang trí hài hoà, độc đáo.
Trong đó, khu đền thờ họ Mạc được xây dựng theo lối kiến trúc ba gian, với cổng tam quan phía trước, vào trong là tiểu đình rồi đến khu đền thờ chính. Khu đền thờ được đựng từ các loại gỗ quý, mái lợp ngói, cùng khoảng khuôn viên rộng trồng nhiều cây xanh, mang lại một không gian yên tĩnh, trầm mặc. Trong đền thờ chính thờ ông Mạc Cửu thì phía bên phải thờ các quan văn, quan võ, bên trái thờ các phu nhân dòng họ Mạc.
Tại đền thờ chính có biển thờ lớn với bốn chữ “Khai trấn trụ quốc” ghi nhận công đức của dòng họ Mạc trong công cuộc khai phá, mở mang bờ cõi. Nơi đây còn lưu giữ nhiều câu đối, sắc phong của nhà Nguyễn phong tặng.
Khu lăng mộ, Tao đàn Chiêu Anh Các và giá trị tâm linh
Phần lăng mộ nằm trên núi Bình San, từ khu đền thờ đi lên theo con đường bậc thang lát đá xuyên qua khu rừng cây. Mộ ông Mạc Cửu có vị trí cao nhất trong khu lăng mộ, được xây theo tín ngưỡng phong thủy xưa với hình bán nguyệt, lưng tựa vào núi mặt hướng ra biển, hai bên có tạc tượng hai vị tướng bằng đá to đứng canh giữ.
Ngoài phần mộ của ông Mạc Cửu thì khu lăng mộ này có hơn 60 ngôi mộ cổ được chia làm bốn khu: Lăng mộ các tiểu vương dòng họ Mạc, Lăng mộ các phu nhân, Lăng mộ các quan và Lăng mộ các thành viên khác của dòng họ Mạc.
Kế bên Khu di tích lăng Mạc Cửu còn có Tao đàn Chiêu Anh Các, được xây dựng từ năm 1736 sau đó được xây dựng lại thành Nhà lưu niệm vào năm 2019 trên diện tích khoảng 14.000m2. Đây là nơi trưng này các hình ảnh, hiện vật quý ở địa phương, và là nơi giao lưu, sinh hoạt văn hoá, văn nghệ của giới văn nghệ sĩ, nơi đón tiếp du khách đến tham quan, khám phá quần thể khu di tích.
Cho đến ngày nay, Khu di tích lăng Mạc Cửu là một không gian rất thiêng liêng, được người dân bản địa trân trọng, du khách thường xuyên đến thăm viếng, cúng bái nhằm tri ân những người đã có công với vùng đất này.
Nguồn trích dẫn từ Báo Ảnh Việt Nam năm 2023
Dulichhatien.org |
7 giờ
Dulichhatien.org |
8 giờ
Dulichhatien.org |
8 giờ
Dulichhatien.org |
9 giờ
Dulichhatien.org |
10 giờ
Dulichhatien.org |
15 giờ
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
7 giờ
Dulichhatien.org |
8 giờ
Dulichhatien.org |
8 giờ
Dulichhatien.org |
9 giờ
Dulichhatien.org |
10 giờ
Dulichhatien.org |
15 giờ
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
Dulichhatien.org |
2 ngày
